Το Κιβώτιο – Άρης Αλεξάνδρου

Το Κιβώτιο – Άρης Αλεξάνδρου

«… μα τώρα εγώ δεν έχω κύβους, έχω μόνο θρύψαλα, χαλάσματα του πολέμου, της κατοχής, του εμφυλίου πολέμου και το κυριότερο, δεν έχω μπροστά μου την εικόνα που πρέπει να συναρμολογήσω…»

Το Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου είναι ένα βιβλίο βαρύ και περίπλοκο. Όταν το διαβάζεις νιώθεις τη ματαίωση του ατόμου που συμμετέχει στον πόλεμο κουβαλώντας τα ιδανικά του και μένοντας πιστός στις οδηγίες που του δόθηκαν, οδηγίες που μπορεί να του στερήσουν τη ζωή αλλά όχι τον σκοπό της ζωής του.

Η πλοκή είναι απλή και δεν αποτελεί το σημαντικότερο σημείο του βιβλίου. Βρισκόμαστε στα τέλη του εμφυλίου πολέμου, το φθινόπωρο του 1949. Μια επίλεκτη ομάδα του ΕΛΑΣ καλείται να μεταφέρει ένα κιβώτιο από την πόλη Ν στην πόλη Κ με άκρα μυστικότητα. Οι συμμετέχοντες έχουν ενημερωθεί ότι πρόκειται για αποστολή αυτοκτονίας και όποιος τραυματίζεται, μένει πίσω ή δεν μπορεί να ακολουθήσει θα αυτοκτονεί πίνοντας κυάνιο. Η αποστολή είναι υψίστης σημασίας, γιατί το περιεχόμενο του κιβωτίου -άγνωστο σε όλους- είναι αυτό που θα φέρει την τελική νίκη.

Ο ήρωας ξεκινάει την εξιστόρηση και ολοκληρώνει την ιστορία πριν τη μέση του βιβλίου. Είναι όμως αυτή η αληθινή ροή των γεγονότων; Υπάρχει πραγματικά μόνο μία εκδοχή; Όσο το βιβλίο προχωράει, ο συγγραφέας αναμοχλεύει την ίδια του την αφήγηση προσθέτοντας, αφαιρώντας και ανασκευάζοντας τα γεγονότα σε σημείο που ο αναγνώστης δεν ξέρει τι είναι πραγματικότητα και τι όχι.

Η γραφή είναι κουραστική και σε μπερδεύει. Εκτός από τα γεγονότα συμπεριλαμβάνονται εμβόλιμες σκέψεις, ιστορίες και αμφιβολίες του ήρωα. Κατανοώ ότι η γραφή είναι έτσι επί τούτου, αλλά μπορώ να πω ότι με εξάντλησε σε κάποια σημεία, χωρίς όμως να θέλω να το αφήσω.

Αν με ρωτούσατε τι ένιωσα όταν το διάβαζα, θα έλεγα ματαιότητα. Τη ματαιότητα του πολέμου και των αυστηρών εντολών και των πρωτοκόλλων του. Τη ματαιότητα και την ευαλωτότητα της ανθρώπινης ζωής σε τέτοιες περιπτώσεις και την αμφισβήτηση της τυφλής υπακοής στην ιδεολογία και τον τρόπο υλοποίησής της από τους ανωτέρους.

Το προτείνω σε όσους//ες ενδιαφέρονται για τον εμφύλιο και τον πόλεμο εν γένει – αλλά προειδοποιώ ότι θέλει καθαρό μυαλό, υπομονή και γερό στομάχι.